Ε112.26 | Το νησί των νεκρών : Η ετεροτοπία ως χωρικό εργαλείο ανάγνωσης στον χώρο ταφής

Φοιτήτρια: Καραγιάννη Μαριάννα
Επιβλέπουσα: Αλεξάνδρα Βούγια και Δέσποινα Ζαβράκα
Σχολή: ΑΠΘ
Ημερομηνία: 2026




ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η παρούσα ερευνητική εργασία προσεγγίζει το νεκροταφείο ως ένα χωρικό φαινόμενο , εστιάζοντας στην σύνθετη σχέση του θανάτου με τον τόπο, την πόλη και τη μνήμη. Στόχος της έρευνας είναι να αποδείξει, μέσα από το θεωρητικό πλαίσιο των ετεροτοπιών του Michel Foucault, ότι το νεκροταφείο αποτελεί τον απόλυτο ετεροτοπικό χώρο. Κατά την διάρκεια της έρευνας, αποκαλύπτεται ότι ο χώρος ταφής, είναι μια αρχιτεκτονική και κοινωνική κατασκευή με την οποία η κοινωνία διαχειρίζεται τον θάνατο. Στο πρώτο μέρος της έρευνας, αναλύεται η χωρική σκέψη του Michel Foucault , μέσα από το κείμενο «Des espaces autres» («Περί αλλοτινών χώρων»). Εκεί ο Foucault αναλύει τον μεσαιωνικό χώρο, ορίζοντας τον ως χώρο εντοπισμού. Παράλληλα, αναφέρεται η ιδιαίτερη σχέση του νεκροταφείου με την πόλη, καθώς εντάσσεται στον χώρο της καθημερινής ζωής. Η ενότητα ολοκληρώνεται με την θεωρητική αποϊεροποίηση του χώρου στην σύγχρονη εποχή και στην αλλαγή θέσεις των νεκροταφείων, εκτός του αστικού ιστού. Στο δεύτερος μέρος, η έρευνα επικεντρώνεται στη θεωρία των ετεροτοπιών ως εργαλείο ανάλυσης του χώρου. Στο “Des espaces autres” ο Foucault, αναφέρει έξι αρχές που ορίζουν μια ετεροτοπία, μέσα από τις οποίες καθίσταται σαφές ότι το νεκροταφείο αποτελεί ετεροτοπικό χώρο. Στο τρίτο και τελευταίο μέρος, το θεωρητικό πλαίσιο εφαρμόζεται στην μελέτη περίπτωσης του νησιωτικού νεκροταφείου San Michele στην Βενετία. Με βάση τις έξι αρχές αναλύεται η χωρική του οργάνωση καθώς και ο τρόπος με τον οποίο η αρχιτεκτονική και η νησιωτική του ταυτότητα ενισχύουν τον ετεροτοπικό χαρακτήρα του. Παράλληλα, η σύγχρονη επέκταση του νεκροταφείου από τον David Chipperfield, ερμηνεύεται ως σύγχρονη ετεροτοπία, ανοίγοντας ένα διάλογο ανάμεσα στο ιστορικό και το νέο. Η εργασία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το νεκροταφείο, και ειδικότερα το San Michele, δεν αποτελεί ένα περιθωριακό χώρο, αλλά έναν κατεξοχήν ετεροτοπικό χώρο, όπου ο θάνατος, η μνήμη και η πόλη συνυπάρχουν.

// λέξεις κλειδιά: νεκροταφείο, ετεροτοπία, «άλλος τόπος», θάνατος, San Michele