Φοιτήτριες: Αικατερίνη Όλγα Βουτσαδάκη, Θεοδώρα Μαρία Μανώλη, Χριστίνα Μηλιδώνη
Επιβλέπων: ΄Αγγελος Ψιλόπουλος
Σχολή: ΠΑΔΑ
Ημερομηνία: Φεβρουάριος, 2026
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η παρούσα ερευνητική εργασία εστιάζει στον ρόλο τον οποίο είχε ο προσφυγικός πληθυσμός της Μικράς Ασίας, που εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα, στην διαμόρφωση του αστικού περιβάλλοντος1, στις περιοχές Νέα Ιωνία, Νέα Φιλαδέλφεια, Νέα Χαλκηδόνα. Θέτοντας ως κεντρικό άξονα το εργοστάσιο «Μπριτάννια», όπως και παράλληλα την έννοια του καφενείου ως «τρίτο χώρο», βασικός στόχος είναι να αναδειχθεί με ποιον τρόπο η κοινωνική αλληλεπίδραση και η συλλογική σύναξη της προσφυγικής κοινότητας, αφήνουν μνημονικά ίχνη πολιτιστικής κληρονομιάς μέσα από το χωρικό τους αποτύπωμα. Για τις ανάγκες της παρούσας μελέτης, ως σημείο εκκίνησης για την έρευνα της βιομηχανικής, κοινωνικής και προσφυγικής ιστορίας της περιοχής χρησιμοποιείται το εργοστάσιο υφαντουργίας «Μπριτάννια - Α.Ε BRITANNIA Αγγλική Εριουργία εν Ελλάδι». Το κέλυφος του εργοστασίου αντιμετωπίζεται έτσι ως ένα εννοιολογικά φορτισμένο κάδρο, μέσω του οποίου προσεγγίζονται οι σχέσεις μεταξύ της κλωστοϋφαντουργικής παραγωγής, της εγκατάστασης των Μικρασιατών προσφύγων και της συγκρότησης της γειτονιάς, με αφετηρία τη Μικρασιατική Καταστροφή. Το θέμα διερευνάται εξετάζοντας κατ’ αρχήν την ιστορία της κλωστοϋφαντουργικής βιομηχανίας, αναζητώντας τα κοινωνικά και χωρικά στοιχεία που ρυθμίζουν την οργάνωση των εξεταζόμενων προσφυγικών συνοικιών.
Στη συνέχεια γίνεται ιστορική αναδρομή για τη λειτουργία του εργοστασίου «Μπριτάννια», όπως και αρχιτεκτονική ανάλυση για το κέλυφός του, που αποτελεί βάση για μια διευρυμένη αντίληψη των αρχιτεκτονικών χαρακτηριστικών των εργοστασίων κλωστοϋφαντουργίας του 20ου αιώνα στον Ελλαδικό χώρο. Σε αυτό το πλαίσιο, γίνεται πιο εκτενής έρευνα στην κοινωνιολογική και ιστορική μελέτη της εγκατάστασης των Μικρασιατών προσφύγων στη Νέα Φιλαδέλφεια και τις όμορες περιοχές, με ιδιαίτερη έμφαση στη σημασία της βιομηχανίας για την κοινωνική και οικονομική τους ζωή, όπως και για την καθημερινότητα των εργαζομένων στις βιομηχανίες της περιοχής. Σε ένα τελευταίο ειδικότερο στάδιο, γίνεται αναλυτική περιγραφή και σκιαγράφηση του χώρου του καφενείου ως «τρίτος χώρος». ένας χώρος αναψυχής ο οποίος ξεπερνά την απλή καθημερινή λειτουργία του και μετατρέπεται σε σκηνικό κοινωνικής ζωής. Μέσω αυτού, παρουσιάζεται το πώς η καθημερινότητα των ανθρώπων μετατρέπεται σε φορέα συλλογικής μνήμης. Με γνώμονα όλα τα παραπάνω, γεννάται το κύριο ερώτημα της ερευνητικής εργασίας στο οποίο καλούμαστε να απαντήσουμε:
Με ποιον τρόπο μπορεί μια χαρακτηριστική δραστηριότητα όπως η εριουργία να λειτουργήσει ως συνδετική ύλη για την ανάπτυξη μιας ολόκληρης περιοχής, και πώς τα ίχνη των κοινωνικών συνηθειών και δραστηριοτήτων της καθημερινής ζωής μιας κοινότητας αφήνουν πίσω τους ένα συνεκτικό πολιτιστικό τεκμήριο προς μελέτη;
